პოემა „განდეგილი“ ილია ჭავჭავაძის შემოქმედების გვიანდელ პერიოდს განეკუთვნება. ილიამ პოემა საზოგადოებას თავად წარუდგინა 1883 წელს დავით სარაჯიშვილის სახლში. პირველი პუბლიკაცია იმავე წელს ჟურნალ „ივერიაში“ შედგა და ცალკე წიგნადაც გამოიცა. პოემა ილიას ერთ-ერთი ყველაზე ღრმა ფილოსოფიური და ალეგორიული ნაწარმოებია. მასში დასმულია ზესთა და მიწიერი ცხოვრების მარადიული კონფლიქტი, ასკეტიზმისა და ადამიანური ვნების დაპირისპირება. პოემაში დაგმობილია ქვეყნიერებისგან და საზოგადოებრივი ცხოვრებისაგან განდგომა. ილია, მართალია, ავლენს ღრმა ინტერესს რელიგიური მოტივებისადმი, თუმცა საბოლოო ჯამში, უპირატესობას ანიჭებს მიწიერ მოვალეობასა და აქტიურ საზოგადოებრივ მოღვაწეობას, რითაც პოემა ინარჩუნებს მწერლის ეროვნული იდეოლოგიის ერთგულებას. ნაწარმოების გამოცემას მყისიერი და დიამეტრულად საპირისპირო გამოხმაურება მოჰყვა, რაც მის მწვავე საზოგადოებრივ-პოლიტიკურ მნიშვნელობაზე მიუთითებს. კრიტიკოსთა ნაწილი მასში ხედავდა ილიას „პესიმისტურ შეხედულებას სააქაოზე“. 1957 წელს გამომცემლობა „საბჭოთა მწერალმა“ (რომელიც ხშირად აკადემიური ხასიათის და ლიტერატურულ კლასიკას გამოსცემდა) 10 ათას ეგზემპლარად გამოსცა ილიას „განდეგილი“, რაც მიუთითებს იმაზე, რომ პოემაზე მოთხოვნა სტაბილურად მაღალი იყო (განსაკუთრებით, როგორც სასკოლო და საუნივერსიტეტო კურსების ნაწილზე), რაც დამახასიათებელია 1950-იანი წლების შუა პერიოდისთვის.