ქართველი მწერლისა და პოეტის, პოლიტიკური და საზოგადო მოღვაწის, ილია ჭავჭავაძის (1837-1907) პოემაში „მეფე დიმიტრი თავდადებული“ (1878 წ.) ნაჩვენებია მეფისა და ხალხის ერთიანობა და სამშობლოსათვის თავდადება. იგი ემსახურება საკუთარი ქვეყნისათვის თავგანწირვის პატრიოტული იდეის გაცხოველებას. პოემა გადმოსცემს მეფე დემეტრე თავდადებულის (1259-1289) ცხოვრების ბოლო მონაკვეთს, ყაენის მიერ მის მოხმობას, მეფის სასიკვდილოდ წასვლას, წამებას და სიკვდილით დასჯას. სავარაუდოდ, ავტორის მიერ არის ჩართული ამბავი ნაწამებ მეფესთან ციხეში ორი ქართველის შეღწევისა და გაქცევის შეთავაზების, და მეფის მტკიცე უარის შესახებ. პოემაში გადმოცემულია ხალხის თხოვნა მეფისადმი, სამშობლოში დარჩენისა და მტერთან ბრძოლის შესახებ, რაზეც საკუთარი ერის მოყვარე მეფე უარით პასუხობს. პოემას უძღვის მცირე შესავალი, საყდრის ეზოში შეყრილი ხალხისა და ბრმა მეფანდურის შესახებ (სავარაუდო პარალელი ბრმა ჰომეროსთან), რომელიც ხალხს დემეტრე მეფის ამბავს უამბობს.