პოემა „განდეგილი“ ილია ჭავჭავაძის შემოქმედების გვიანდელ პერიოდს განეკუთვნება. ილიამ პოემა საზოგადოებას თავად წარუდგინა 1883 წელს დავით სარაჯიშვილის სახლში. პირველი პუბლიკაცია იმავე წელს ჟურნალ „ივერიაში“ შედგა და ცალკე წიგნადაც გამოიცა. პოემა ილიას ერთ-ერთი ყველაზე ღრმა ფილოსოფიური და ალეგორიული ნაწარმოებია. მასში დასმულია ზესთა და მიწიერი ცხოვრების მარადიული კონფლიქტი, ასკეტიზმისა და ადამიანური ვნების დაპირისპირება. პოემაში დაგმობილია ქვეყნიერებისგან და საზოგადოებრივი ცხოვრებისაგან განდგომა. ილია, მართალია, ავლენს ღრმა ინტერესს რელიგიური მოტივებისადმი, თუმცა საბოლოო ჯამში, უპირატესობას ანიჭებს მიწიერ მოვალეობასა და აქტიურ საზოგადოებრივ მოღვაწეობას, რითაც პოემა ინარჩუნებს მწერლის ეროვნული იდეოლოგიის ერთგულებას. ნაწარმოების გამოცემას მყისიერი და დიამეტრულად საპირისპირო გამოხმაურება მოჰყვა, რაც მის მწვავე საზოგადოებრივ-პოლიტიკურ მნიშვნელობაზე მიუთითებს. კრიტიკოსთა ნაწილი მასში ხედავდა ილიას „პესიმისტურ შეხედულებას სააქაოზე“. საქართველოში საბჭოთა რეჟიმის დამყარების და ქართულ ლიტერატურაზე იდეოლოგიური ზეწოლის გაძლიერების პერიოდში ილია ჭავჭავაძის მემკვიდრეობა აქტიურად განიხილებოდა ლიტერატურათმცოდნეების მიერ. 1925 წლის გამოცემა, რომელიც 3 ათასიანი ტირაჟით გამოვიდა „უნივერსალური სახალხო ბიბლიოთეკის“ სერიით, ეყრდნობოდა 1892 წლის გამოცემას, რომელიც ტექსტოლოგების მიერ მიჩნეული იყო ილიას ავტორისეული ნების ამსახველ ტექსტად. ამრიგად, იგი არ არის უბრალოდ ხელახალი ბეჭდვა; ის არის მნიშვნელოვანი რგოლი ილია ჭავჭავაძის კანონიკური ტექსტის დადგენის პროცესში და წარმოადგენს იმ გამოცემების სერიას, რომლითაც საბჭოთა ლიტერატურათმცოდნეობა ცდილობდა ილიას თხზულებების საბოლოო, გასწორებული ვარიანტის შექმნას, 1892 წლის ავტორისეულ წყაროზე დაყრდნობით.