ქართველი მწერლისა და პოეტის, პოლიტიკური და საზოგადო მოღვაწის, ილია ჭავჭავაძის (1837-1907) წინამდებარე გამოცემაში ქვეყნდება პატრიოტული შინაარსის მოკლე პოემა „დედა და შვილი“. პოემის თანახმად, ლოგინად ჩავარდნილი დედა შვილს მტერთან საბრძოლველად ისტუმრებს, ვინაიდან, როგორც შვილი ამბობს, „ჩვენი ქვეყანა, საქართველო, გაღვიძებულა, მთელი კავკასი, მტერზედ რისხვით აღმომქშინავი, ერთისა აზრით, ერთის გრძნობით აღელვებულა. მომილოცნია!.. გაგვითენდა ძლივს ბნელი ღამე“. დედა შვილს ეუბნება: „ღმერთმა გვაშოროს, შვილო ჩემო, იმა სირცხვილსა, რომ შენ შინ იჯდე, ოდეს სხვანი იხოცებიან. ვინც მამულისთვის არ იმეტებს თავისა შვილსა, მას შვილი თვისი, ჩემო კარგო არ ჰყვარებიან“. მიუხედავად ამ სიტყვებისა, დედას გული სწყდება შვილის წასვლაზე და ეჭვიც კი ეპარება მის სიყვარულში თავის მიმართ, მაგრამ შვილს მაინც უშვებს საომრად, თავად კი მისი წასვლის შემდეგ კვდება. წიგნი გამოცემულია ილიას გარდაცვალების წელს.