პოემა „განდეგილი“ ილია ჭავჭავაძის შემოქმედების გვიანდელ პერიოდს განეკუთვნება. ილიამ პოემა საზოგადოებას თავად წარუდგინა 1883 წელს დავით სარაჯიშვილის სახლში. პირველი პუბლიკაცია იმავე წელს ჟურნალ „ივერიაში“ შედგა და ცალკე წიგნადაც გამოიცა. პოემა ილიას ერთ-ერთი ყველაზე ღრმა ფილოსოფიური და ალეგორიული ნაწარმოებია. მასში დასმულია ზესთა და მიწიერი ცხოვრების მარადიული კონფლიქტი, ასკეტიზმისა და ადამიანური ვნების დაპირისპირება. პოემაში დაგმობილია ქვეყნიერებისგან და საზოგადოებრივი ცხოვრებისაგან განდგომა. ილია, მართალია, ავლენს ღრმა ინტერესს რელიგიური მოტივებისადმი, თუმცა საბოლოო ჯამში, უპირატესობას ანიჭებს მიწიერ მოვალეობასა და აქტიურ საზოგადოებრივ მოღვაწეობას, რითაც პოემა ინარჩუნებს მწერლის ეროვნული იდეოლოგიის ერთგულებას. ნაწარმოების გამოცემას მყისიერი და დიამეტრულად საპირისპირო გამოხმაურება მოჰყვა, რაც მის მწვავე საზოგადოებრივ-პოლიტიკურ მნიშვნელობაზე მიუთითებს. კრიტიკოსთა ნაწილი მასში ხედავდა ილიას „პესიმისტურ შეხედულებას სააქაოზე“. ილია ჭავჭავაძის „განდეგილის“ 1951 წლის 20-ათასიანი ტირაჟით გამოცემა ტექსტოლოგიურად სტაბილურია და ეფუძნება 1892 წლის ავტორისეულ, კანონიკურ ტექსტს. ამ რედაქციის მთავარი მიზანი იყო არა შინაარსის შეცვლა, არამედ ტექსტის ენობრივი და ორთოგრაფიული ნორმალიზაცია საბჭოთა სტანდარტების შესაბამისად. მაღალი ტირაჟი უზრუნველყოფდა ნაწარმოების მასობრივ ხელმისაწვდომობასა და მის ინტეგრირებას სასწავლო პროგრამებში. საბჭოთა ხელისუფლება, ილია ჭავჭავაძის „სახალხო მწერლად“ გარდაქმნით, აქტიურად იყენებდა ამ გამოცემას კულტურული იდეოლოგიის გასავრცელებლად, სადაც პოემა განიმარტებოდა როგორც პასიურობის დამგმობი და აქტიური შრომის (კომუნისტური მშენებლობის) მომწოდებელი.