ილია ჭავჭავაძის უკვდავი პუბლიცისტურ-მხატვრული თხზულება „მგზავრის წერილები“, რომელიც პირველად 1861 წელს გამოქვეყნდა ჟურნალ „საქართველოს მოამბეში“, 1907 წელს ცალკე წიგნად გამოიცა თბილისში, მ. კიკნაძის ელექტრომბეჭდავი „იდეალის“ მიერ. ეს გამოცემა მწერლის მკვლელობის (1907 წლის სექტემბერი) უმძიმეს პერიოდს ემთხვევა და ამიტომ განსაკუთრებულ ბიბლიოგრაფიულ და სიმბოლურ ღირებულებას ატარებს. ნაწარმოები, რომელიც პეტერბურგიდან სამშობლოში დაბრუნებული ახალგაზრდა ინტელექტუალის შთაბეჭდილებებს აღწერს, წარმოადგენს ქართული ეროვნული მოძრაობის 60-იანი წლების პროგრამულ მანიფესტს. ილია, რითმული პროზისა და პუბლიცისტური ესეს შერწყმით, მკვეთრად აყენებს ერის წინაშე მდგარ მთავარ პრობლემებს: სოციალურ-ეკონომიკურ ჩამორჩენას, ეროვნული თვითშეგნების დაკარგვას და განათლების საჭიროებას. თხზულება გამოხატავს ავტორის გულწრფელ განცდას სამშობლოს მომავალთან დაკავშირებით, კერძოდ კი, შიშს, რომ ქვეყანა „ზურგს შეაქცევს, როგორც უცხო ნიადაგზე გადარგულსა და აღზრდილს“. 1907 წლის ეს გამოცემა მოკლე ფორმატისაა და სავარაუდოდ, ილიას მკვლელობის შემდეგ გაჩენილი უზარმაზარი საზოგადოებრივი მოთხოვნის ფონზე, სასწრაფო წესით დაიბეჭდა, რათა ფართო მკითხველისთვის ხელმისაწვდომი გამხდარიყო. მიუხედავად იმისა, რომ ზუსტი ტირაჟის შესახებ ინფორმაცია ხშირად ნაკლოვანია, მსგავსი გამოცემები მნიშვნელოვანი იყო ილიას იდეების პოპულარიზაციისთვის და მისი მოქალაქეობრივი ხედვის გამყარებისთვის ერში. ეს ბეჭდური ვერსია თავად მწერლის ცხოვრების უკანასკნელი პერიოდის ბიბლიოგრაფიულ სარკეს წარმოადგენს.