ილია ჭავჭავაძის „მეფე დიმიტრი თავდადებული“ 1946 წელს გამოსცა „საბლიტგამმა“ (სახელმწიფო გამომცემლობა „ლიტერატურა და ხელოვნება“). მეორე მსოფლიო ომის შემდგომ პერიოდში, საბჭოთა საქართველოში ილიას პატრიოტული და ისტორიული თხზულებების გამოცემას განსხვავებული იდეოლოგიური კონტექსტი გააჩნდა. მიუხედავად იმისა, რომ ილიას ეროვნული პუბლიცისტიკა აკრძალული იყო, მისი კლასიკური მხატვრული ნაწარმოებები, მათ შორის „მეფე დიმიტრი“, რჩებოდა სასკოლო პროგრამისა და მასობრივი კითხვის ნაწილად. ამ პერიოდში პოემის აქცენტი კეთდებოდა არა თავისუფლებისთვის ბრძოლაზე (რაც ეროვნული გაგებით სახიფათო იყო), არამედ გარეშე მტრის – მონღოლთა წინააღმდეგ თავდადებაზე და სამშობლოს ერთიანობის იდეაზე. 1946 წლის გამოცემა გრაფიკულად ტიპურია საბჭოთა პერიოდისთვის: კლასიკური, უბრალო ყდით, ხშირად მასობრივი ტირაჟით. მისი გამოცემა ომის შემდგომ პატრიოტული სულისკვეთების შენარჩუნების ოფიციალურ მიზანს ემსახურებოდა, ხოლო ამ ნაწარმოების მეშვეობით ილია კვლავ რჩებოდა ქართული ეროვნული ცნობიერების განუყოფელ ნაწილად.