წინამდებარე კრებული აერთიანებს ილია ჭავჭავაძის უმნიშვნელოვანეს პუბლიცისტურ წერილებს, რომლებიც ეხმიანება მე-19 საუკუნის საქართველოს უმწვავეს პოლიტიკურ, სოციალურ და ეროვნულ გამოწვევებს. წიგნში თავმოყრილია ავტორის მძაფრი პოლემიკა რუსული იმპერიალიზმის იდეოლოგებთან და ქართული საზოგადოების მორალური თვითკრიტიკა. „კატკოვის პასუხად“ და „იანოვსკის წერილის გამო“: ეს წერილები წარმოადგენს ქართული ენისა და კულტურის დაცვის ბრწყინვალე ნიმუშებს. ილია ჭავჭავაძე არგუმენტირებულად და მწვავედ პასუხობს რუსული შოვინიზმის წარმომადგენლებს, რომლებიც ქართული ენის დაკნინებასა და ქართველი ერის ასიმილაციას ცდილობდნენ. „ოსმალოს საქართველო“: ისტორიული და ემოციური წერილი, რომელიც ეძღვნება აჭარისა და სამცხე-ჯავახეთის (მაშინდელი ოსმალეთის იმპერიის შემადგენლობაში მყოფი ტერიტორიების) საქართველოსთან დაბრუნების საკითხს. ილია ხაზს უსვამს, რომ სარწმუნოებრივი სხვაობის მიუხედავად, ქრისტიანი და მუსლიმი ქართველები ერთი სისხლისა და კულტურის შვილები არიან. „ვიცინოთ, თუ ვიტიროთ“: სატირული და მამხილებელი წერილი, რომელიც მიმართულია ქართული არისტოკრატიისა და საზოგადოების გულგრილობის, გაუნათლებლობისა და მორალური დეგრადაციის წინააღმდეგ.