პოემა „განდეგილი“ ილია ჭავჭავაძის შემოქმედების გვიანდელ პერიოდს განეკუთვნება. ილიამ პოემა საზოგადოებას თავად წარუდგინა 1883 წელს დავით სარაჯიშვილის სახლში. პირველი პუბლიკაცია იმავე წელს ჟურნალ „ივერიაში“ შედგა და ცალკე წიგნადაც გამოიცა. პოემა ილიას ერთ-ერთი ყველაზე ღრმა ფილოსოფიური და ალეგორიული ნაწარმოებია. მასში დასმულია ზესთა და მიწიერი ცხოვრების მარადიული კონფლიქტი, ასკეტიზმისა და ადამიანური ვნების დაპირისპირება. პოემაში დაგმობილია ქვეყნიერებისგან და საზოგადოებრივი ცხოვრებისაგან განდგომა. ილია, მართალია, ავლენს ღრმა ინტერესს რელიგიური მოტივებისადმი, თუმცა საბოლოო ჯამში, უპირატესობას ანიჭებს მიწიერ მოვალეობასა და აქტიურ საზოგადოებრივ მოღვაწეობას, რითაც პოემა ინარჩუნებს მწერლის ეროვნული იდეოლოგიის ერთგულებას. ნაწარმოების გამოცემას მყისიერი და დიამეტრულად საპირისპირო გამოხმაურება მოჰყვა, რაც მის მწვავე საზოგადოებრივ-პოლიტიკურ მნიშვნელობაზე მიუთითებს. კრიტიკოსთა ნაწილი მასში ხედავდა ილიას „პესიმისტურ შეხედულებას სააქაოზე“. 1970 წელს პოემა „განდეგილი“ 15 ათასიანი ტირაჟით გამოსცა საბავშვო და ახალგაზრდული ლიტერატურის გამომცემლობა „ნაკადულმა“, რაც ცხადყოფს, რომ პოემა საბჭოთა პერიოდში განიხილებოდა, როგორც სავალდებულო საკითხავი მასალა ახალგაზრდებისთვის. ამით უზრუნველყოფილი იყო, რომ ილიას მთავარი იდეოლოგიური გზავნილი – აქტიური მოღვაწეობისა და ასკეტიზმის უარყოფის შესახებ – ადრეული ასაკიდანვე შესულიყო მოსწავლეების ცნობიერებაში, რაც საბჭოთა საგანმანათლებლო სისტემის ერთ-ერთი მთავარი მიზანი იყო. ამ პერიოდში კლასიკოსთა ნაწარმოებების გამოცემა მაღალი მხატვრული გაფორმებითა და მაღალი ტირაჟით იყო დამახასიათებელი, რაც კულტურის სფეროში შედარებითი სტაბილურობის მაჩვენებელია.