„სარჩობელაზედ“ ილია ჭავჭავაძის სოციალურ-პუბლიცისტური პროზის მნიშვნელოვანი ნიმუშია, რომელიც გლეხის უსამართლო სასამართლო ბრძოლას ასახავს. მწერალი ამხელს კორუფციასა და ბიუროკრატიულ უსამართლობას, ქმნის სატირულ, მაგრამ რეალისტურ სურათს იმდროინდელი ქართული სოფლისა და სამართლის მდგომარეობის შესახებ.1920 წლის გამოცემა ეკუთვნის ილია ჭავჭავაძის ნაწერების გავრცელების იმ ტალღას, რომელიც მწერლის მკვლელობის შემდეგ კიდევ უფრო გაძლიერდა. დამოუკიდებელი საქართველოს პერიოდში გამოცემული ეს წიგნი ემსახურებოდა ეროვნული და ჰუმანიტარული ღირებულებების გაღვივებას. 1920 წლისთვის ილია ჭავჭავაძე უკვე აღიარებული იყო ერის მამად და მოწამედ, შესაბამისად, მისი ტექსტები, განსაკუთრებით ისეთები, რომლებიც მორალურ არჩევანსა და საზოგადოებრივ პასუხისმგებლობას ეხებოდა, განსაკუთრებულ აქტუალობას იძენდა.